Kennismaking
Het doel van het VFL was om inzicht te krijgen in de Chinese boekenmarkt en de
relevante uitgeverijen op te zoeken die openstaan voor vertalingen. Daarbij wilde het ook achterhalen waarin de Chinese lezer vooral interesse heeft, zowel wat genres als wat thema's betreft. Drie VFL-medewerkers hadden daartoe op de beurs gesprekken met een 65-tal Chinese uitgevers. Daarbij presenteerden ze een tweetalige Engels-Chinese brochure met 36 Vlaamse titels.
Deze eerste missie van het VFL in China is zonder meer geslaagd te noemen. Chinese uitgevers staan duidelijk open voor buitenlandse titels, in haast alle genres. Door de universele kracht van hun illustraties was er meteen grote belangstelling voor de Vlaamse prentenboeken. Wat romans betreft was er zowel interesse voor klassiekers (Claus, Boon, Elsschot), als voor hedendaagse auteurs. De Chinese nieuwsgierigheid vertaalt zich daarnaast in non-fictiedomeinen als geschiedenis, biografieën en populaire wetenschappen. Poëzie blijkt, net zoals in eigen land, ook in China een moeilijk (verkoopbaar) genre. In de goed gerubriceerde grote boekhandels in Peking zoekt men vaak vergeefs naar het bordje 'poëzie', voor poëzievertalingen lijkt de markt nog kleiner. Nochtans namen een aantal uitgevers ook met belangstelling kennis van de korte bloemlezing poëzie uit Vlaanderen die het VFL bij had.
Opvolging
In de volgende weken zal het VFL de gelegde contacten meteen intensief opvolgen. Het speelt vragen over de vertaalrechten door aan de Vlaamse en Nederlandse uitgeverijen, en stuurt bijkomende informatie na over titels waarvoor Chinese uitgevers interesse lieten blijken. Op basis van de opgedane informatie kan het VFL in de toekomst de Chinese contacten ook gerichter informeren en adviseren over Vlaamse titels.
Het VFL speelt een intermediaire rol. Dat betekent dat het VFL zelf geen vertaalcontracten kan afsluiten, maar via vertaalsubsidies kan het de investeringsdrempel voor een buitenlandse uitgever wel verlagen en op die manier een uitgavebeslissing positief beïnvloeden.
Om verder te kunnen inspelen op de mogelijkheden die duidelijk bestaan, zal er ook de volgende jaren een Vlaamse aanwezigheid in China nodig zijn. In de loop van de volgende maanden zal worden uitgemaakt welke vorm een toekomstige Vlaamse aanwezigheid op de Boekenbeurs van Peking kan aannemen. Die precieze vorm is onder meer afhankelijk van de extra financiële mogelijkheden die het VFL krijgt om deze markt verder te bewerken. Ook de aanwezigheid van Vlaamse uitgevers zal extra impulsen geven. Ondersteuning door Flanders Investment & Trade is dan noodzakelijk.
Nederland
Het Nederlandse gastlandschap op de beurs dit jaar was indrukwekkend. Onder de titel 'Open landscape - open book' trokken de Nederlanders alle registers open om de veelzijdigheid van hun boekproductie te tonen. Ze deden dat op een grote stand van 1.500 m² waarop ook beeldende kunst, design en architectuur een plaats kregen. Het gastlandschap werd georganiseerd door het Nederlands Letterenfonds, en was mogelijk door een ruime financiële inbreng van de beleidsdomeinen cultuur en buitenlandse zaken, het Van Gogh Museum, het Fonds voor Beeldende Kunst, de Stichting Internationale Culturele Activiteiten en andere partners.
Nederland had ook Vlaanderen uitgenodigd om een stand te bemannen op hun paviljoen. Dankzij de expertise en de collegialiteit van het Nederlands Letterenfonds heeft het VFL zo reeds dit jaar zijn eerste stappen op de Chinese markt kunnen zetten. Met een bescheiden extra budget dat het heeft vrijgemaakt door alle reserves aan te spreken, realiseert het VFL daarmee al een doelstelling uit het beleidsplan 2011-2015.
Mensenrechten
In de Nederlandse delegatie zaten ook meer dan twintig auteurs, die elk al één of meer boeken in Chinese vertaling uitgaven. Dat is een voorwaarde om een zinvolle presentatie en contact met lezers te organiseren. Zowel tijdens de vele publieke optredens als in vele informele contacten achter de schermen zijn op subtiele, maar daarom niet minder indringende wijze onderwerpen die raken aan mensenrechten openlijk besproken. De presentatie van een diverse boekproductie binnen een open sfeer van vrije meningsuiting en vrijheid van drukpers zet deze thema's zeker zo nadrukkelijk op de agenda als contraproductieve openlijke demonstraties. David Van Reybrouck, huidig voorzitter van de Vlaamse tak van de internationale auteursorganisatie PEN, besloot een opiniestuk daarover in De Standaard van 7 september met: "De lange weg is soms zinvoller dan de kortstondige hetze." In die geest en met die doelstelling zet het VFL mee in op vertalingen van Vlaamse auteurs én op de strijd voor vrije meningsuiting in China. Ook voor het VFL kan er geen twijfel over bestaan dat de situatie van de mensenrechten in China slecht is. Het VFL is er echter van overtuigd dat de openingen die China de laatste jaren biedt, aangewend moeten worden om in dialoog te treden met alle betrokken partijen en op die manier een weg te banen die geleidelijk tot nog meer openheid leidt. Dat kan alleen maar door ter plekke aanwezig te zijn en die dialoog daadwerkelijk aan te gaan. Om een versregel van Jeroen Mettes aan te halen: "Want pragmatisme en flexibiliteit werken beter dan ideologie en dogma."
De eerste stappen zijn gezet. Het VFL gaat behoedzaam, maar goed voorbereid verder met de uitbouw van vertalingen op de Chinese markt.
